Pistlar formanns
Lífeyrissjóðir og opinber framkvæmd
...það er ekki hlutverk stjórna lífeyrissjóða að taka ákvarðanir um það hvaða fyrirtæki skuli lifa af á Íslandi, þ.e. hvert peningar úr fjárfestingarsjóði renni. Ábyrgð lífeyrissjóðanna gagnvart sínum umbjóðendum er þar einungis sú, að gera kröfu um að fjárfesting skili arði...
Allt frá fyrstu dögum hruns hefur verið rætt um aðkomu lífeyrissjóða að björgun þjóðarskútunnar.
Fyrst með því að flytja heim erlendar eignir, en síðan það var slegið út af borðinu hefur umræðan í æ ríkari mæli snúist um leiðir til að virkja fé lífeyrissjóðanna til samfélagslegrar uppbyggingar.
Hlutverk lífeyrissjóða er að taka við iðgjöldum, ávaxta þau og greiða út lífeyri í samræmi við samþykktir.
Lífeyrissjóðir þurfa að ávaxta það fé sem í þá safnast til að uppfylla hlutverk sitt, þannig að tilboð um fjárfestingar hérlendis ættu yfirleitt að falla í sæmilegan jarðveg. Enda hafa stjórnir lífeyrissjóða almennt tekið vel í tillögur um aðkomu annars vegar að fjárfestingasjóði (framtakssjóði) og hins vegar opinberri framkvæmd.
Framtakssjóður Íslands (sjá: http://www.ll.is/?i=2&o=1100)
Nú þegar þessi sjóður hefur verið stofnaður er gott að hafa í huga að það er ekki hlutverk stjórna lífeyrissjóða að taka ákvarðanir um það hvaða fyrirtæki skuli lifa af á Íslandi, þ.e. hvert peningar úr fjárfestingarsjóði renni. Ábyrgð lífeyrissjóðanna gagnvart sínum umbjóðendum er þar einungis sú, að gera kröfu um að fjárfesting skili arði. Því er mikilvægt að ákveðin fjarlægð haldist milli stjórna lífeyrissjóða annars vegar og stjórnar eða framkvæmdastjórnar sjóðsins hins vegar. Spurningin er kannski sú hvort slík fjarlægð er möguleg í okkar litla samfélagi.
Opinber framkvæmd (sjá t.d.:http://www.ll.is/?i=2&o=1093 um sjúkrahúsbyggingu)
Nú er það ekki hlutverk stjórna lífeyrissjóða að leggja mat á það hvort Ísland vantar hátæknisjúkrahús, né heldur hvort það sjúkrahús skuli vera aðlaðandi fyrir aðstandendur, eða fallegt útlits. Félagsleg ábyrgð lífeyrissjóða í aðkomu að byggingu sjúkrahúss er eingöngu sú að gæta þess að fjárfestingin skili arði sem nýtist við útgreiðslu lífeyris.
Því hefði að mínu mati vel mátt sleppa eftirfarandi málsgrein úr viljayfirlýsingu lífeyrissjóða og stjórnvalda um byggingu nýs Landspítala –
Verkefni Landspítala verða umfangsmikil og af hæstu gæðum á sviði sjúkrahúsþjónustu, rannsókna og menntunar. Markmið verkefnisins er að byggingarnar bjóði upp á aðlaðandi og öruggt sjúkrahús- og vinnuumhverfi fyrir sjúklinga, aðstandendur og starfsmenn. Umhverfi sjúklinga skal endurspegla umhyggju, traust og gæði. Sameining Landspítala við Hringbraut í nýju húsnæði mun að mati stjórnvalda skila 6% lækkun á rekstrarkostnaðar spítalans.
- enda vefst það fyrir mér hvers vegna aðkoma lífeyrissjóða að opinberum framkvæmdum þarf að innibera yfirlýsingar um útlit eða notagildi þeirrar afurðar sem opinbera framkvæmdin á að skila. Er það ekki mun fremur á ábyrgð stjórnvalda að verja fjárframlagi lífeyrissjóðanna á þann fagurfræðilega og mannvæna hátt sem þau telja við hæfi?
Ef við megum eiga von á því að næsta opinbera framkvæmd sem leitað verður með til lífeyrissjóðanna tengist vegagerð, mun forystu lífeyrissjóðanna þá takast að forðast umræðu um byggðasjónarmið, umferðaröryggi eða umhverfismál?
Kannski væri hreinlegast að bjóða lífeyrissjóðunum einfaldlega upp á þátttöku í opinberum framkvæmdum, án nánari skilgreininga eða sundurgreiningar, undir formerkjum ákveðinnar arðsemiskröfu.
Landsmenn hafa jú kosið sér ríkisstjórn til að sjá um ákvarðanatöku í opinberri framkvæmd, ákvörðunarvald sem ekki er innifalið í skipunarbréfum stjórnarmanna lífeyrissjóða.
