Hverjir teljast til trúnaðarmanna?
Með lögum um stéttarfélög og vinnudeilur nr. 80/1938 voru fyrst lögfest ákvæði um trúnaðarmenn auk skilgreiningar á því hverjir teljist trúnaðarmenn og eru þau ákvæði enn í fullu gildi fyrir almennan markað.
Nánari skilgreiningar og réttindaákvæði um trúnaðarmenn má ýmist finna í kjarasamningum, samkomulagi heildarsamtaka um trúnaðarmenn eða í lögum um opinbera starfsmenn. Hér verður nánar fjallað um þau ákvæði er gilda um trúnaðarmenn á almennum vinnumarkaði, hjá ríki og sveitarfélögum. Umfjöllunin miðar eingöngu við félagsmenn í aðildarfélögum BHM.
Ríkisstarfsmenn og starfsmenn Reykjavíkurborgar og ýmissa sjálfseignastofnana
Í samkomulagi um trúnaðarmenn frá árinu 1989 er að finna nánari skilgreiningu á því hverjir teljast trúnaðarmenn sem er víðtækari en í ofangreindum lögum, en eftirtaldir teljast til trúnaðarmanna:
- Kjörnir trúnaðarmenn á vinnustöðum.
- Stjórnarmenn stéttarfélaga.
- Samninganefndarmenn stéttarfélaga.
- Fulltrúar í aðlögunar-, úrskurðar-, og samstarfsnefndum.
Þessi aðilar njóta þeirra réttinda og verndar sem lög um kjarasamninga opinberra starfsmanna nr. 94/1986 gera ráð fyrir. Þá er að finna í ofangreindu samkomulagi rétt trúnaðarmanna til fjarveru vegna trúnaðarstarfa. Sjá nánar umfjöllun um réttindi og vernd trúnaðarmanna.
Starfsmenn sveitarfélaga utan Reykjavíkurborgar
Ekki er til samskonar samkomulag vegna félagsmanna í aðildarfélögum BHM sem starfa hjá sveitarfélögum utan Reykjavíkurborgar. Skilgreiningu á hverjir teljast til trúnaðarmanna er að finna í lögum um kjarasamninga opinberra starfsmanna nr. 94/1986. Trúnaðarmaður er fulltrúi starfsmanna á vinnustað og er ætlað að gæta þess að vinnuveitandi haldi kjarasamning og réttindi starfsmanna séu í hvítvetna virt, einkum um orlof, vinnuvernd, öryggi og hollustuhætti.
Starfsmenn á almennum vinnumarkaði
Í kjarasamningi 20 aðildarfélaga BHM og Samtaka atvinnulífsins frá árinu 2008 var ekki samið um víðari skilgreiningu eða réttindi fyrir trúnaðarmenn en finna má í ofangreindum lögum um stéttarfélög og vinnudeilur nr. 80/1938. Í einstökum kjarasamningum milli félaga og fyrirtækja á almennum markaði má finna nánari skilgreiningu á trúnaðarmönnum og réttindum sem er víðari en ofangreind lög um stéttarfélög og vinnudeilur gera ráð fyrir. Dæmi um slíkt er kjarasamningur við Ríkisútvarpið ohf.
