Um launakjör stundakennara við Háskóla Íslands

Guðlaug Kristjánsdóttir, formaður Bandalags háskólamanna og Sara Sigurðardóttir, formaður Stúdentaráðs.

2.3.2012


Gudlaug-Kristjansdottir-mynd  Sara-form-Studentarads            Um launakjör stundakennara við Háskóla Íslands


Á heimasíðu Háskóla Íslands (HÍ) segir:  „Háskóli Íslands vill ráða til sín og hafa í þjónustu sinni hæfa, dugandi og heiðarlega starfsmenn sem þykir eftirsóknarvert að starfa við Háskólann vegna þeirra vinnubragða, starfsaðstöðu og starfsanda sem þar er og vegna þeirra launakjara sem þar eru í boði.“

Við Háskóla Íslands starfa um 2000 stundakennarar sem samanlagt sinna um þriðjungi allrar kennslu við skólann. Kennarar með akademískt hæfi voru í lok árs 2009 643 talsins.

Undanfarið hefur verið vakin athygli á launakjörum stundakennaranna, sem eru vandræðalega slök fyrir jafn mikilvæga og metnaðarfulla stofnun og Háskóla Íslands.  Háskólanemi sem starfar við stundakennslu fær greiddar rúmar 1000 krónur fyrir tímann, en stundakennari með doktorspróf tæplega 1900 krónur.

Rektor HÍ hefur lýst því, eflaust réttilega, að ekkert svigrúm sé til að leiðrétta þessi slöku laun, enda þótt vilji sé fyrir hendi.  Rökin fyrir því eru m.a. aukinn fjöldi nemenda og lækkuð fjárframlög til háskólans frá hruni.

En hófst vandi stundakennara fyrst við hrun?
Í árbók HÍ 2009 kemur fram að milli áranna 2008 og 2009 hafi samdráttur orðið í stundakennslu og það útskýrt með því að sparnaðaraðgerðir og minnkað framboð námskeiða auk  fjárveitingar til nýrra stöðugilda hafi létt á þörf fyrir stundakennslu. Samkvæmt þessu virðist HÍ hafa leitast við að draga úr hlutfalli stundakennslu við skólann áður en til niðurskurðar af völdum hrunsins kom. 
Einstaklingar við stundakennslu árið 2008 voru 2159.

Launakjör stundakennara samkvæmt einhliða taxta HÍ eru heldur ekki ný af nálinni.  Sú staða að ekki sé samið við stéttarfélög um
þennan hluta kjara starfsfólks háskólans endurspeglar miklu fremur gamalt fyrirkomulag launalaga sem viðgengust áður en stéttarfélög fengu samningsrétt.   Það að láta laun fyrir stundakennslu ekki taka mið af umsömdum kjörum háskólakennara
við skólann er því miður ekki nýtt ástand. 

Nýverið birti aðildarfélag Bandalags háskólamanna (BHM) einhliða taxta til leiðbeiningar fyrir þá félagsmenn sína sem sinna stundakennslu við HÍ.  Grunnur þess taxta er einfaldlega fenginn með því að reikna tímakaup út frá umsömdum launum félagsmanna í samræmi við menntun.  Munur á þeim taxta og þeim sem HÍ gefur út myndi að sögn rektors HÍ skapa skólanum aukakostnað upp á 400 til 500 milljónir króna árlega.

Það er  löngu tímabært að samið verði um launakjör við stundakennara, enda eru þau í hróplegu ósamræmi við önnur kjör háskólamenntaðra og til vansa fyrir Háskóla Íslands.  Það er óviðunandi að hægt sé að varpa sparnaði stofnunarinnar yfir á herðar
tiltekins hóps starfsfólks með því að halda launum þeirra óeðlilega lágum.  Undirmálstaxti stundakennara er jafnframt til þess fallinn að hvetja til ofnotkunar á því ráðningarfyrirkomulagi, enda mikill kostnaðarauki fólginn í því að færa ráðningarform úr stundakennslu í
fastráðningu á umsömdum kjörum háskólakennara.

BHM efast ekki um að stundakennarar leggi metnað í sitt framlag til uppfræðslu við HÍ, en þó ber að hafa í huga að óhófleg notkun stundakennslu getur dregið úr heildarsýn, stefnu og samfellu í starfi.

Sjónarmið Stúdentaráðs
Stúdentaráð Háskóla Íslands styður BHM í baráttunni um hærri laun stundakennara við háskólann. Kjör stundakennara eru óásættanleg og verða, af augljósum ástæðum,  til þess að hæft og metnaðarfullt fólk mun ekki sækjast í þessi störf af áhuganum einum.  Bágar aðstæður stundakennara geta ógnað gæðum kennslu er því er löngu orðið tímabært að rödd stúdenta heyrist. Stúdentar við háskólann eru neytendur þeirrar kennslu sem í boði er og það er því hagsmunamál þeirra allra að komið verði til móts við þær kröfur sem gerðar eru. 

Háskólinn er í allt of miklum mæli rekinn af stundakennslu.  Ætli hann að vinna áfram að yfirlýstu markmiði sínu um að teljast til 100 bestu háskóla heims þarf að hlúa betur að innviðum hans, ekki síst hlutfallinu milli kennara og nemenda.  Þetta getur háskólinn hins vegar ekki einn síns liðs.  Háskóli Íslands er ríkisrekinn háskóli og því nægir ekki að beina spjótunum eingöngu að honum sjálfum.

Vandamál háskólans eru af ýmsum stærðum og gerðum en flest eiga þau það sameiginlegt að grunnur þeirra er skortur á fjármagni.  Í
öllum þeim niðurskurði sem stjórnvöld hafa gripið til frá hruni hefur háskólinn orðið ansi illa úti og í útvarpsfréttum Rúv þann 23. febrúar síðastliðinn viðurkenndi Katrín Jakobsdóttir, Mennta- og menningarmálaráðherra, að framlög til háskólans þurfi að hækka.

Framlög til háskóla hafa vissulega verið skert frá hruni.  Þó er ekki hægt að kenna hruninu alfarið um slæm kjör stundakennara eða það hversu stórt hlutfall kennslu við HÍ fer fram á því formi. Stefna stjórnvalda í fjárframlögum til skólans þarf að vera skýr, standa þarf vörð um gæði þeirrar menntunar sem stúdentar við Háskóla Íslands njóta.



Guðlaug Kristjánsdóttir, formaður Bandalags háskólamanna og Sara Sigurðardóttir, formaður Stúdentaráðs.
Grein birtist í Fréttablaðinu 2. mars 2012.