Chat with us, powered by LiveChat

Hver er skylda starfsmanna til að taka þátt í undirbúningi flutnings Fiskistofu?

Lögfræðiálit

24.9.2014

  • Logo-BHM

Óskað var eftir áliti lögfræðings BHM á eftirfarandi spurningu:

Hver er skylda starfsmanna til að taka þátt í undirbúningi flutnings Fiskistofu til Akureyrar m.t.t. að engin lagaheimild liggur fyrir um að flytja Fiskistofu.  Undirbúningur flutnings af hálfu framkvæmdavaldsins sé hafinn án þess að lög liggi fyrir. Verkefnastjóri breytinga sé kominn til starfa hjá Fiskistofu og í byrjun október eigi að liggja fyrir hvenær hvaða störf flytjast.”

Undirrituð vísar til bréfs BHM til Sigurðar Inga Jóhannssona sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, dags. 18. september sl. vegna flutnings Fiskistofu, en þar var fyrirhuguðum flutningi til Akureyrar mótmælt sem ólögmætri ákvörðun þar sem engrar lagaheimildar nyti við.  Þá varar BHM ráðherra og fiskistofustjóra af þeim sökum eindregið frá hvers kyns aðgerðum er tengjast starfsemi Fiskistofu í þessum efnum. BHM vísaði m.a til eftirfarandi sjónarmiða í bréfinu:

Í bréfi ráðherra er staðhæft að stjórnvaldið hafi tekið ákvörðun í málinu sumarið 2014. Fyrir liggur því að stjórnvaldsákvörðun var tekin þá um flutning Fiskistofu til Akureyrar. Sú ákvörðun er ólögmæt með vísan til fordæmis í dómi Hæstaréttar í máli nr. 312/1998, er varðaði flutning starfsemi Landmælinga Íslands til Akraness. Í því tilviki lá einnig til grundvallar ákvörðun ráðherra sem naut ekki stoðar í almennum lagafyrirmælum um heimildir framkvæmdarvalds til að gera breytingar á staðsetningu ríkisstofnana. Hæstiréttur komst að niðurstöðu um það að slík ákvörðun ráðherra væri ólögmæt, enda væri skylt að leita skýrrar heimildar í lögum fyrir flutningi ríkisstofnunar frá Reykjavík. Sama staða er nú uppi í tilviki Fiskistofu. Engrar lagaheimildar nýtur við þannig að ráðherra sé heimilt að taka ákvörðun um flutning stofnunarinnar. Þegar af þeirri ástæðu er ákvörðun ráðherra ólögmæt.

Starfsmenn Fiskistofu falla undir lög um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins nr. 70/1996 (starfsmannalög). Almenn ákvæði um starfsskyldur er að finna í IV. kafla laganna. Í 15. gr.  er kveðið á um skyldu starfsmanns til að hlýða löglegum fyrirskipunum yfirmanna um starf sitt. Þessi skylda hefur verið nefnd hlýðniskylda. Af dómaframkvæmd má ráða að til að hlýðniskyldu sé hægt að framfylgja verða ákveðnar lágmarkskröfur þeirra fyrirmæla sem hún er reist á að vera uppfylltar. Þau þurfa til að mynda að byggja á beinum lagafyrirmælum. Geri þau það ekki verða þau að vera svo skýr að enginn vafi leiki á því hvort þeim hafi verið hlýtt. Þar að auki þurfa þau að vera málefnaleg, samanber Hæstaréttardóm nr. 247/1998. Í honum voru málavextir þeir að forstöðukonu var veitt áminning, meðal annars fyrir það að hafa óhlýðnast fyrirmælum. Konunni hafði verið afhentur verkefnalisti sem hún sá sér ekki fært að fara eftir. Hæstiréttur taldi að ekki yrði fallist á að um brot á hlýðniskyldu samkvæmt starfsmannalögum væri að ræða þar sem forstöðukonan hafði skilað af sér greinargerð sem fól í sér málefnalega afstöðu til vandkvæða þeirra sem hún sá á því að fara eftir listanum. Ekki væri hægt að skera úr um það hvort hún myndi víkjast undan þeim verkum sem hægt væri að ætlast til að hún ynni miðað við aðstæður.

Eins og ítarleg grein hefur verið gerð fyrir í bréfi BHM frá 18. september sl. er það mat BHM að ákvörðun um flutning Fiskistofu sé ólögmæt og með málefnalegum og skýrum hætti bent á þau vandkvæði sem ákvörðunin hefur í för með sér. Samkvæmt reglum vinnuréttar er starfsmanni í engu skylt að hlýða fyrirskipunum sem eru ólöglegar né sem eru utan við verksvið starfsmannsins. Hvort tveggja á við hér.  Það er álit undirritaðrar að ekki sé hægt að fyrirskipa starfsmönnum Fiskistofu að þeir taki þátt í því að undirbúa flutning Fiskistofu til Akureyrar miðað við aðstæður. Þeim sé því ekki skylt að taka þátt í undirbúningi flutnings Fiskistofu til Akureyrar.

 
Erna Guðmundsdóttir hdl, lögmaður BHM


Hér má sjá afriti af bréfi formanns BHM til sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra dagsett 18. september sl.

 

 


Fréttir