Samstarfshópur vill að tekið verði á félagslegum undirboðum og brotastarfsemi á vinnumarkaði

Meðal annars verði komið í veg fyrir brotastarfsemi undir formerkjum starfsnáms eða sjálfboðaliðastarfsemi

1.2.2019

  • stop-social-dumping

Samstarfshópur stjórnvalda og aðila vinnumarkaðarins leggur til margvíslegar aðgerðir til að vinna gegn félagslegum undirboðum og brotastarfsemi á íslenskum vinnumarkaði. Meðal annars leggur hópurinn til að komið verði í veg fyrir brotastarfsemi undir formerkjum starfsnáms eða sjálfboðaliðastarfsemi sem BHM hefur lengi haft áhyggjur af og beitt sér gegn. Hópurinn var skipaður sl. haust að frumkvæði félagsmálaráðherra, Ásmundar Einars Daðasonar, og skilaði skýrslu til ráðherra nú í vikunni. Framkvæmdastjóri BHM, Erna Guðmundsdóttir, var fulltrúi bandalagsins í hópnum en aðrir fulltrúar voru frá atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneyti, dómsmálaráðuneyti, embætti ríkislögreglustjóra, félagsmálaráðuneyti, fjármála- og efnahagsráðuneyti, forsætisráðuneyti, Ríkisskattstjóra, Vinnueftirliti ríkisins, Vinnumálastofnun, Alþýðusambandi Íslands, BSRB, Sambandi íslenskra sveitarfélaga og Samtökum atvinnulífsins.

Í skýrslunni eru lagðar til eftirfarandi aðgerðir til að sporna gegn félagslegum undirboðum og annarri brotastarfsemi á vinnumarkaði:

  • Brýnasta verkefnið er að taka á kennitöluflakki á skilvirkan hátt. Lagðar verði til grundvallar sameiginlegar tillögur Samtaka atvinnulífsins og Alþýðusambands Íslands, svo og tillögur Ríkisskattstjóra. Í tillögunum er m.a. kveðið á um heimild til að setja forsvarsmenn fyrirtækja í tímabundið bann við þátttöku í stjórnun félaga með takmarkaða ábyrgð við tilteknar aðstæður (atvinnurekstrarbann), og auk þess er skerpt á fjölmörgum öðrum atriðum.
  • Komið verði upp föstum samráðshópi stjórnvalda og aðila vinnumarkaðarins sem beri ábyrgð á sameiginlegri stefnumótun um aðgerðir gegn brotastarfsemi á vinnumarkaði.
  • Þau stjórnvöld sem fara með valdheimildir á vinnumarkaði (Lögreglan, Ríkisskattstjóri, Vinnueftirlitið, Vinnumálastofnun) geri með sér formlegt samkomulag um skipulegt samstarf gegn brotastarfsemi á vinnumarkaði. Formbundin verði reglulegt samráð og samstarf þessa samstarfsvettvangs við aðila vinnumarkarðarins um stöðumat, greiningu og sameiginlegt vinnustaðaeftirlit.
  • Útfært verði hvernig megi fyrirbyggja alvarleg og/eða ítrekuð brot gegn starfsmönnum með því að útvíkka refsiábyrgð lögaðila og fyrirsvarsmanna.
  • Stjórnvöldum verði veittar lagaheimildir til að taka á brotastarfsemi, m.a. með þvingunarúrræðum og stjórnvaldsviðurlögum.
  • Sett verði skylda til keðjuábyrgðar í lög um opinber innkaup.
  • Komið verði í veg fyrir brotastarfsemi á vinnumarkaði undir formerkjum starfsnáms eða sjálfboðaliðastarfsemi og markaður skýr rammi um hvað skuli heimilað undir þeim formerkjum.
  • Kortlagðar verði með skipulegum hætti þær lagaheimildir sem stjórnvöld og aðilar vinnumarkaðarins hafa til að skiptast á gögnum og upplýsingum og gefin út handbók fyrir starfsmenn sameiginlegan vettvang. Veittar verði viðbótarlagaheimildir eins og tilefni kunna að verða til.
  • Tryggð verði viðeigandi aðstoð og vernd fyrir fórnarlömb vinnumansals og nauðungarvinnu. Aðgerðaráætlun gegn mansali liggi fyrir og að henni sé framfylgt. Endurskoðuð verði skilgreining á mansali, sett í lög bann við nauðungarvinnu og refsiákvæði til að tryggja skilvirka framkvæmd.
  • Bætt verði verulega upplýsingagjöf til erlendra starfsmanna, t.a.m. með stofnun ráðgjafarstofu og aukinni upplýsingagjöf á vefnum. Einnig verði skipulögð upplýsingagjöf til atvinnurekenda um starfskjör.

Skýrsla samstarfshópsins í heild sinni