Tekjufall mest hjá láglaunafólki – hætta á vaxandi ójöfnuði

Ný greining sérfræðingahóps ASÍ, BHM og BSRB um efnahagsleg áhrif COVID-kreppunnar

15.12.2020

  • ungt_folk
    Smellið á myndina til að stækka hana.

Vísbendingar eru um að efnahagsleg áhrif COVID-faraldursins komi harðast niður á láglaunahópum á Íslandi. Konur eru sérstaklega útsettar fyrir áhrifum kófsins, en einnig ungt fólk og innflytjendur. Þegar má sjá merki þess hér á landi að ójöfnuður fari vaxandi vegna heimsfaraldursins. Þórunn Sveinbjarnardóttir, formaður BHM, segir að greiningin sé upphafið að stefnumótun og grundvöllur undir kröfur sem stéttarfélög og samtök launafólks þurfa að gera til stjórnvalda. 

Þetta er á meðal þess sem fram kom á opnum veffundi sérfræðingahóps verkalýðshreyfingarinnar um efnahagsleg áhrif COVID-kreppunnar sem efnt var til í dag undir yfirskriftinni „Kófið og hrunið: lærdómur og leiðin fram á við“. Á fundinum kynnti Vilhjálmur Hilmarsson, hagfræðingur BHM, nýja greiningu hópsins þar sem efnahagsleg áhrif COVID-kreppunnar eru borin saman við áhrif kreppunnar sem varð í kjölfar bankahrunsins 2008. Niðurstöðurnar eru í samræmi við rannsóknir Eurostat á áhrifum faraldursins eftir atvinnugreinum og mismunandi hópum launafólks.

Samdráttur í ferðaþjónustu veigamikill

Greining sérfræðingahópsins sýnir að samdráttur í ferðaþjónustu er veigamikill í þessu samhengi. Þá hafa listamenn og starfsfólk í menningartengdum greinum upplifað mun meiri samdrátt nú en í kjölfar hrunsins. Ekki mælist samdráttur í greinum í opinbera kerfinu sem skýrist af því að opinber kerfi hafa verið í framlínu í baráttu við veiruna og vinnuálag t.d. innan heilbrigðisþjónustu því mjög mikið. Konur eru í meirihluta starfandi í þessum greinum. Þá er hlutdeild kvenna í mörgum greinum ferðaþjónustu og framlínustörfum í baráttunni við COVID-19 hærri hér á landi en meðaltalið í löndum Evrópu.

Í greiningunni er einnig vikið að áskorunum framtíðar með tilliti til heimsfaraldursins. Fram kemur að alþjóðastofnanir á borð við Alþjóðabankann hafa þungar áhyggjur af vaxandi ójöfnuði í kjölfar faraldursins og hvetja ríki heims til viðbragða.

Þörf á aukinni fjölbreytni í atvinnulífinu

Í samantekt Vilhjálms er stuðst við gögn um samdrátt í launagreiðslum innan einstaka atvinnugreina annars vegar milli mars og september 2008 og 2009 og milli mars og september 2019 og 2020 hins vegar. Samkvæmt niðurstöðum greiningarinnar hefur launafólk í láglaunagreinum tekið mun meiri skell af kófinu en bankahruninu 2008 og vegur atvinnumissir þar þyngst.

Hópurinn vekur athygli á einhæfni útflutningsgreina Íslendinga og sveiflukenndu hagkerfi. Viðbragða sé þörf til að auka fjölbreytni í atvinnulífinu

Að kynningunni lokinni ræddu þær Drífa Snædal, forseti ASÍ, Sonja Ýr Þorbergsdóttir, formaður BSRB, og Þórunn Sveinbjarnardóttir, formaður BHM, niðurstöður greiningarinnar, langtímaáhrif faraldursins og þau efnahags- og samfélagslegu viðfangsefni sem því fylgja. Sérfræðingahópurinn mun fjalla frekar um tillögur að sértækum aðgerðum á næstu misserum.

Í máli Þórunnar kom m.a. fram að greiningin væri upphafið að stefnumótun og grundvöllur undir kröfur sem stéttarfélög og samtök launafólks þurfa að gera til stjórnvalda. Í þessu sambandi benti hún á að nauðsynlegt væri að skjóta fleiri stoðum undir verðmætasköpun og útflutning:

Ef við ætlum að vaxa út úr þessari kreppu þá verður það að gerast með aukinni fjölbreytni í atvinnulífinu.

Um sérfræðingahópinn

Sérfræðingahópur ASÍ, BSRB og BHM var skipaður 16. september sl. og hefur þegar skilað af sér skýrslu um áhrif kreppunnar á atvinnuleysi ólíkra hópa.

Hópinn skipa:

  • Halla Gunnarsdóttir, framkvæmdastjóri ASÍ, formaður
  • Ásgeir Brynjar Torfason, doktor í viðskiptafræði og fulltrúi í fjármálaráði
  • Guðrún Johnsen, efnahagsráðgjafi VR
  • Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, hagfræðingur BSRB
  • Sigrún Ólafsdóttir, prófessor í félagsfræði við Háskóla Íslands
  • Stefán Ólafsson, prófessor í félagsfræði og sérfræðingur hjá Eflingu
  • Vilhjálmur Hilmarsson, hagfræðingur BHM
Ásgeir Sverrisson, sérfræðingur ASÍ, starfar með hópnum.

Þórólfur Matthíasson, prófessor í hagfræði, var í hópnum og tók þátt í gerð fyrstu skýrslu hans og hugmyndavinnu hópsins.

Greining sérfræðingahópsins: Kófið og hrunið: lærdómur og leiðin fram á við

Hér má horfa á upptöku frá fundinum



Fréttir