Nýtt kerfi tekið við
Alþjóðlegi jafnlaunadagurinn ber í ár upp á tímamótum í íslenskri jafnréttislöggjöf. Breytingar á lögum um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna tóku gildi 1. september 2026. Jafnlaunavottun og jafnlaunastaðfesting voru lagðar af sem lögbundið fyrirkomulag. Í staðinn skulu fyrirtæki og stofnanir með 50 starfsmenn eða fleiri skila Jafnréttisstofu gögnum um kynbundinn launamun á þriggja ára fresti.
Skýrslugjöfin á að byggjast á starfaflokkun, launagreiningu eftir kynjum og tímasettri úrbótaáætlun þegar þess er þörf. Ábyrgð, álag, hæfni og vinnuaðstæður hafa verið lögfest sem meginviðmið við mat á störfum. BHM hefur fagnað þessum viðmiðum en jafnframt lagt áherslu á að einföldun kerfisins megi ekki leiða til veikara aðhalds.
Áhyggjur BHM snúa meðal annars að því að vinnustaðir með færri en 50 starfsmenn falla utan reglubundinnar skýrslugjafar. Árangur nýja kerfisins mun ráðast af öflugu eftirliti, virkri eftirfylgni og raunverulegu aðgengi starfsfólks og stéttarfélaga að upplýsingum um launasetningu.
Jöfn laun krefjast aðgerða
Ísland átti frumkvæði að alþjóðlega jafnlaunadeginum og hefur viljað vera í fararbroddi í jafnréttismálum. Slík forysta þarf að birtast í mælanlegum árangri.
BHM mun áfram beita sér fyrir því að menntun, hæfni og ábyrgð séu metin til launa, að störf séu metin með hlutlægum og kynhlutlausum hætti og að nýtt kerfi skýrslugjafar leiði til raunverulegra úrbóta. Alþjóðlegi jafnlaunadagurinn minnir á að jöfn laun eru ekki formsatriði heldur grundvallarréttur.
