BHM gerir alvarlegar athugasemdir við afnám áminningarskyldu: Skortur á samráði og skert réttaröryggi

BHM hefur sent efnahags- og viðskiptanefnd Alþingis umsögn þar sem gerðar eru alvarlegar athugasemdir við frumvarp um afnám áminningarskyldu opinberra starfsmanna. Bandalagið telur að frumvarpið skerði réttaröryggi, skorti lagalegan skýrleika og að undirbúningur þess hafi einkennst af verulegum skorti á raunverulegu samráði við samtök launafólks.

Ámælisverður skortur á samráði

BHM gagnrýnir harðlega að stjórnvöld hafi tilkynnt einhliða um áform um svo veigamiklar breytingar á réttindum opinberra starfsmanna. Í umsögninni kemur fram að það teljist ekki fullnægjandi samráð að gefa einungis kost á umsögnum í gegnum samráðsgátt þegar um grundvallarbreytingar á starfskjörum er að ræða. Bandalagið leggur áherslu á að fjármála- og efnahagsráðuneytið sé hér bæði í hlutverki löggjafans og vinnuveitandans, sem geri kröfuna um náið samráð enn ríkari.

Réttaröryggi í húfi

Frumvarpið felur í sér að lögbundin áminningarskylda, sem tryggir starfsmanni formlegt tækifæri til úrbóta áður en til uppsagnar kemur, verði felld brott. Þótt vísað sé til nútímalegrar mannauðsstjórnunar í greinargerð frumvarpsins telur BHM að óskuldbindandi stefnumið geti aldrei komið í stað skýrra lagareglna.

„Að mati BHM er ekki unnt að láta óskuldbindandi stefnumið koma í stað skýrra lagareglna um réttindi starfsmanna án þess að skerða réttaröryggi og auka hættu á geðþótta,“ segir í umsögninni. Bandalagið bendir á að misræmi sé á milli opinberrar umfjöllunar ráðherra og raunverulegs innihalds frumvarpsins, þar sem skýrar tryggingar vanti í stað þeirra sem afnumdar eru.

Óskýr staða „leiðbeinandi samtala“

Í frumvarpinu er gert ráð fyrir svokölluðum „leiðbeinandi samtölum“ en BHM telur réttarstöðu þeirra mjög óljósa. Engar kröfur eru gerðar um efni, form eða skráningu þeirra, sem eykur hættu á ósamræmdri framkvæmd og skorti á sönnunargildi ef til ágreinings kemur. Bandalagið krefst þess að skýrt verði hvort slík samtöl teljist hluti af skyldubundnu meðalhófsmati.

Ákall um breytingar á almennum markaði

BHM notar tækifærið og vekur athygli á því að íslenskur vinnumarkaður skeri sig úr í samanburði við önnur Norðurlönd þar sem meginreglan um að uppsagnir verði að byggjast á málefnalegum ástæðum er ekki lögfest á almennum markaði. Bandalagið hvetur Alþingi til að hefja vinnu við að tryggja slíkar lágmarksreglur fyrir alla launþega.

Niðurstaða BHM

Bandalagið telur að frumvarpið í núverandi mynd skorti nauðsynlegan skýrleika og að hætta sé á aukinni réttaróvissu og kostnaðarsömum deilum. Kolbrún Halldórsdóttir, formaður BHM, undirritar umsögnina og ítrekar að stjórnvöldum hafi boðist samvinna um endurskoðun laganna í nóvember síðastliðnum, en því tilboði hafi verið hafnað. Nú sé það í höndum Alþingis að tryggja að sjónarmið launafólks fái raunverulegt vægi.