Stytting bótatímabils
Meginbreyting frumvarpsins er stytting hámarkstímabils atvinnuleysisbóta úr 30 mánuðum í 18. Þessi „sparnaður“ virðist, samkvæmt frumvarpinu, ekki lenda annars staðar heldur lítur helst út fyrir að útgjaldaliðurinn muni hverfa. Út frá hagfræðilegri nálgun er afar ólíklegt að kostnaður „hverfi” í kerfinu. Líklegt er að hann smitist yfir í önnur kerfi og muni þá að líkindum koma fram hjá sveitarfélögunum í formi aukins kostnaðar við félagsþjónustu og heilbrigðisþjónustu.
BHM áréttar að bandalagið er ekki mótfallið því að bótatímabil sé stytt ef búið er að vinna greiningu og kortleggja nákvæmlega hvað tekur við hjá fólki sem hefur lokið rétti til bóta. BHM ítrekar að stytting bótatímabils geti aðeins skilað tilætluðum árangri ef hún sé hluti af heildstæðri vinnumarkaðsstefnu og studd markvissri snemmtækri þjónustu, starfsendurhæfingu og færnigreiningu. Að öðrum kosti aukist hættan á langtímaatvinnuleysi og minni framleiðni.
BHM gagnrýnir jafnframt að samanburður við önnur Norðurlönd sé ófullnægjandi, þar sem ekki sé tekið mið af þeim stoðkerfum og sértæku undanþágum sem þar gilda. Nái frumvarpið fram að ganga verði hámarkstímabil atvinnuleysisbóta hér skemmra en annars staðar á Norðurlöndum.
Þörf á breytingum varðandi námsmenn og sjálfstætt starfandi
BHM fagnar breytingum sem skýra heimildir til náms samhliða atvinnuleysisbótum, en bendir á að íslenskir námsmenn njóti lakari stuðnings en námsmenn á Norðurlöndum. Hátt hlutfall þeirra þurfi að vinna með námi og greiði tryggingagjöld en hafi engu að síður ekki raunhæfan bótarétt í samdrætti nema að hætta námi. BHM hvetur til sérstakrar greiningar á stöðu þessa hóps.
Í umsögninni er einnig áréttað að núverandi fyrirkomulag atvinnuleysistrygginga fyrir sjálfstætt starfandi sé ósanngjarnt og skekki hvata í kerfinu. Réttur til bóta eigi að miðast við raunverulegar tekjur, en ekki reiknað endurgjald. BHM hvetur nefndina eindregið til að breyta frumvarpinu í þessa veru.
Vill að frumvarpið verði unnið betur
BHM telur eðlilegt að velferðarnefnd vísi frumvarpinu til frekari vinnslu, tryggi að nauðsynleg gögn og greiningar liggi fyrir og að samráð verði haft við aðila vinnumarkaðarins áður en frumvarpið er lagt fram á ný.
Þá gerir BHM alvarlega athugasemd við samráðsleysið við heildarsamtök launafólks í ferlinu og ekki síður það að vinnu starfshóps um heildarendurskoðun laganna skuli hafa verið hætt fyrirvaralaust, þegar hópurinn hafði unnið talsverða og góða vinnu þar sem áhersla var lögð á að taka ákvarðanir byggðar á gögnum.
