"EU Inc.“ – nýtt samevrópskt félagaform

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur kynnt tillögu að nýju samevrópsku félagaformi, svokölluðu „EU Inc.“, sem ætlað er að einfalda stofnun og rekstur fyrirtækja á innri markaðinum. Tillagan er liður í viðleitni ESB til að efla samkeppnishæfni Evrópu og draga úr þeim hindrunum sem fyrirtæki mæta þegar þau starfa yfir landamæri.

Samræmt regluverk í stað sundurleitra landskerfa

Samkvæmt tillögunni felur „EU Inc.“ í sér valkvætt og samræmt regluverk fyrir fyrirtæki sem kjósa að starfa á grundvelli eins lagaramma, í stað þess að þurfa að laga sig að 27 ólíkum landslögum og fjölmörgum mismunandi félagaformum.

Framkvæmdastjórnin bendir á að núverandi fyrirkomulag valdi töfum, auki kostnað og hamli vexti fyrirtækja, einkum nýsköpunarfyrirtækja. Með hinu nýja félagaformi verði fyrirtækjum auðveldara að nýta þau tækifæri sem felast í innri markaðinum.

Hraðari stofnun og stafrænt ferli

Með „EU Inc.“ yrði unnt að stofna fyrirtæki á allt að 48 klukkustundum, alfarið með rafrænum hætti og fyrir innan við 100 evrur, án kröfu um tiltekið lágmarkshlutafé.

Tillagan gerir meðal annars ráð fyrir:

• einni rafrænni skráningu fyrirtækjaupplýsinga sem gildir um allt EES-svæðið
• sjálfvirkri úthlutun kennitölu og virðisaukaskattsnúmers,
• fullstafrænu stjórnsýsluferli allan líftíma fyrirtækisins.

Áhersla á nýsköpun og fjármögnun

Jafnframt er lagt til að auðvelda aðgang að fjármagni, einfalda flutning hlutabréfa og heimila sveigjanlegri skipan hlutafjár. Þá yrði fyrirtækjum gert kleift að bjóða starfsfólki hlutabréfatengdar umbætur, svo sem kauprétti að hlutum (e. stock options), á samræmdum grundvelli innan ESB.

Markmiðið er að styrkja stöðu Evrópu sem álitlegs vettvangs fyrir sprota og vaxtarfyrirtæki og draga úr hvötum til að flytja starfsemi út fyrir Evrópu.

Réttindi starfsfólks eigi að haldast óbreytt

Framkvæmdastjórnin leggur áherslu á að tillagan hafi ekki áhrif á landsrétt á sviði vinnuréttar og félagslegra réttinda. Slíkar reglur eigi áfram að gilda óbreytt gagnvart fyrirtækjum sem velja „EU Inc.“-félagaformið, þar á meðal reglur um upplýsingagjöf, samráð og eftir atvikum þátttöku starfsfólks.

Hluti af víðtækari stefnu ESB

Tillagan er hluti af umfangsmikilli stefnumörkun ESB um að efla samkeppnishæfni og dýpka innri markaðinn. Hún byggir meðal annars á niðurstöðum Draghi-skýrslunnar um stöðu evrópsks efnahagslífs og er ætlað að stuðla að einfaldara, hraðara og hagkvæmara rekstrarumhverfi fyrir fyrirtæki.

Framkvæmdastjórnin stefnir að því að Evrópuþingið og ráðherraráðið nái samkomulagi um tillöguna fyrir lok árs 2026.

Mat og næstu skref

Frá sjónarhóli launafólks og heildarsamtaka á borð við BHM vekur tillagan mikilvægar spurningar um áhrif aukinnar samræmingar á vinnumarkað, skattlagningu og eftirlit með fyrirtækjum sem starfa yfir landamæri. Þótt gert sé ráð fyrir að réttindi starfsfólks haldist óbreytt samkvæmt tillögunni verður að fylgjast náið með framvindu málsins og tryggja að ekki verði í framkvæmd gengið á þau réttindi, hvorki með beinum né óbeinum hætti.

BHM mun áfram fylgjast náið með þróun málsins og meta hvaða áhrif það kann að hafa á íslenskan vinnumarkað og réttindi háskólamenntaðs starfsfólks.