Fjárlagafrumvarpið ekki í takt við atvinnustefnu stjórnvalda

Það er ásetningur stjórnvalda að stefna að hallalausum fjárlögum, að sögn til að stuðla að lægri vöxtum og efnahagslegum stöðugleika. BHM telur að það markmið kunni að vera góðra gjalda vert en varar hins vegar við því að þær leiðir sem valdar eru í fjárlagafrumvarpi ríkisstjórnarinnar fyrir árið 2027 geti grafið undan hagvexti og verðmætasköpun til lengri tíma.

Í frumvarpinu standa framlög til háskólastigsins nær óbreytt að raunvirði á sama tíma og dregið er úr fjárfestingu í rannsóknum og nýsköpun. Það skýtur skökku við þegar nýsamþykkt atvinnustefna leggur áherslu á að framtíðarhagvöxtur Íslands byggist á þekkingu, hugviti og nýsköpun. Að mati BHM skortir því samræmi milli yfirlýstra markmiða stjórnvalda og þeirra fjárheimilda sem frumvarpið gerir ráð fyrir. Það er mótsagnakennt að tala fyrir þekkingardrifnum hagvexti og skera um leið niður til þeirra sviða sem eiga að skapa hann.

Ísland ver nú þegar minna fjármagni til háskólastigsins en hin Norðurlöndin og fjárlagafrumvarpið felur ekki í sér neina tilraun til að minnka þann mun. Raunaukning framlaga til háskólastigsins nemur aðeins 0,4% milli ára og fjárfesting í húsnæði og tækjum dregst saman um 11,7%. Í þessu samhengi má benda á hátt hlutfall stundakennara í stað fastráðinna og því hæpið að frekara aðhald verði innleitt án þess að það bitni á gæðum náms, rannsókna og almennt á starfsumhverfi háskólasamfélagsins.

Í frumvarpinu er jafnframt gert ráð fyrir lækkuðum framlögum til nýsköpunar, rannsókna og þekkingargreina um 10,7% að raunvirði. Fjárfesting í nýsköpun og rannsóknum er ein helsta forsenda þess að til verði ný störf sem nýta menntun og sérþekkingu háskólamenntaðra. Því er raunveruleg hætta á að sérfræðingar og fjárfestingar leiti fremur til annarra landa sem bjóða upp á betra stuðningsumhverfi.

Fyrirhuguð fækkun stöðugilda hjá ríkinu, þar á meðal í háskólum og víðar í kerfinu, er verulegt áhyggjuefni. Ekki liggur fyrir hvaða stéttir eða störf verða fyrir mestum áhrifum af þeim áformum. Án skýrrar greiningar á verkefnum og þjónustuþörf er hætt við að fækkun starfsfólks leiði til aukins álags, lengri biðtíma og lakari þjónustu. Reynslan bendir jafnframt til þess að slíkar aðgerðir bitni oft á sérfræðistörfum sem krefjast háskólamenntunar

BHM tekur undir áhyggjur sem þegar hafa komið fram frá öðrum hagsmunaaðilum launafólks um að gjaldskrárhækkanir ríkisins auki verðbólguþrýsting og vinni gegn eigin markmiðum stjórnvalda um að ná tökum á verðbólgu og lækka vexti. Í þessu samhengi vísar BHM til niðurstaðna skýrslu vinnuhóps um sjálfvirkar verðhækkanir, þar sem bent er á að sjálfvirkar eða hálfsjálfvirkar hækkanir gjalda geti magnað upp verðbólguþrýsting og dregið úr virkni efnahagsstefnunnar.

Loks bendir BHM á að takmörkuð uppfærsla persónuafsláttar, barnabóta og húsnæðisbóta rýri ráðstöfunartekjur heimila og feli í sér skerðingu á kjörum. Takmörkuð uppfærsla persónuafsláttar kemur niður á millitekjuhópum, sem njóta síður tekjutengdra bóta en finna engu að síður fyrir aukinni skattbyrði. Gert er ráð fyrir að viðmiðunarfjárhæðir barnabóta verði framlengdar óbreyttar og fjárveitingar til húsnæðisbóta standi því sem næst í stað. Hvort tveggja veikir stöðu tekjulægri heimila og barnafjölskyldna sem reiða sig í ríkari mæli á slíkan stuðning. Með þessu færist hluti aðhaldsins yfir á heimilin, ekki síst millitekjuhópa og tekjulægri barnafjölskyldur, í formi hærri raunskattbyrði og rýrari stuðningskerfa.

Borgartúni 27, 105 Reykjavík
Kt. 630387-2569

595 5100
Opnunartími BHM

Símaopnunartími þjónustuvers:
mán. til fös. 10:00 - 12:00

Opnunartími skrifstofu:
mán. til fim. 9:00 - 16:00
fös. 9:00 - 13:00

Hagnýtt