Fjar­vinna

Ekki eru til sérstök almenn lög um fjarvinnu á Íslandi. Framkvæmd hennar byggist því fyrst og fremst á almennum reglum vinnuréttar, einkum vinnuverndarlögum, kjarasamningum þar sem við á, og starfsreglum fyrirtækja og stofnana eða samkomulagi milli vinnuveitanda og starfsmanns.

Í leiðbeiningum Vinnueftirlitsins er lögð áhersla á að skýr fjarvinnustefna sé mikilvæg forsenda árangursríkrar fjarvinnu. Stjórnendur og starfsfólk þurfa að koma sér saman um skýr viðmið og reglur svo gagnkvæmur skilningur ríki um framkvæmd fjarvinnu og draga megi úr líkum á ágreiningi.

Mælt er með að fjarvinnustefna fjalli meðal annars um:

• Hvaða störf henta til fjarvinnu, að öllu leyti eða að hluta.
• hvort fjarvinna sé valkvæð eða hluti af skipulagi vinnunnar;
• áhættumat vegna vinnuaðstæðna og aðgengi vinnuveitanda að vinnustöð í því samhengi.
• kröfur um örugga og hentuga vinnuaðstöðu,
• réttindi og skyldur atvinnurekanda og starfsfólks,
• nauðsynlegan vinnubúnað,
• skipulag vinnutíma og hvernig árangur vinnu er metinn.
• samskiptavenjur milli stjórnenda og starfsfólks,
• reglur um upplýsinga- og netöryggi,
• og hvernig bregðast skuli við álitaefnum um búnað, ábyrgð og kostnað.

Skýr fjarvinnustefna getur þannig stuðlað að því að fjarvinna sé framkvæmd á skipulegan og öruggan hátt og að hún nýtist bæði starfsfólki og vinnuveitendum.

Snemma árs 2021 kannaði BHM umfang og umgjörð fjarvinnu sem félagsmenn aðildarfélaga bandalagsins inna af hendi og viðhorf þeirra til þessa vinnuforms. Þar kom m.a. fram að 60% félagsmanna BHM telja mikilvægt að bandalagið beiti sér fyrir því að réttur til heimavinnu verði tryggður í næstu kjarasamningum.

Í samkomulagi aðila vinnumarkaðar um fjarvinnu frá 2002, European Framework Agreement on Telework eru kveðið á um meginreglur um framkvæmd fjarvinnu, svo sem að hún byggist á samkomulagi aðila, að starfsfólk njóti sömu réttinda og aðrir starfsmenn og að vinnuveitandi beri áfram ábyrgð á vinnuvernd og öryggi.

Á vettvangi Evrópusambandsins hefur verið unnið að uppfærslu þessara reglna með það að markmiði að nýjar og uppfærðar reglur um fjarvinnu taki gildi.