Uppsagnarfrestur
Samkvæmt gr. 5.3 í kjarasamningi SA og aðildarfélaga BHM er uppsagnarfrestur af beggja hálfu sem hér segir:
- á fyrstu þremur mánuðum, sem eru reynslutími: ein vika,
- eftir þriggja mánaða samfellt starf: einn mánuður,
- eftir sex mánaða samfellt starf: þrír mánuðir.
Heimilt er að semja um lengri reynslutíma, allt að sex mánuðum. Lengri uppsagnarfrestur getur einnig verið tilgreindur í ráðningarsamningi.
Sé starfsmanni sagt upp eftir a.m.k. 10 ára samfellt starf hjá sama fyrirtæki lengist uppsagnarfrestur (gr. 5.3.2):
- 4 mánuðir ef starfsmaður er orðinn 55 ára,
- 5 mánuðir ef starfsmaður er orðinn 60 ára,
- 6 mánuðir ef starfsmaður er orðinn 63 ára.
Starfsmaður getur sjálfur sagt upp með þriggja mánaða fyrirvara.
Form uppsagnar
Að loknum reynslutíma skal uppsögn vera skrifleg og miðast við mánaðamót. Allar uppsagnir skulu vera skriflegar og á sama tungumáli og ráðningarsamningur (gr. 5.3.1).
Á ég rétt á að vita ástæðu uppsagnar?
Samkvæmt gr. 5.3.3 á starfsmaður rétt á viðtali um ástæður uppsagnar:
- Beiðni um viðtal skal koma fram innan fjögurra sólarhringa frá því að uppsögn er móttekin og viðtal skal fara fram innan fjögurra sólarhringa þar frá.
- Starfsmaður getur óskað skriflegra skýringa á uppsögninni að loknu viðtali eða innan fjögurra sólarhringa. Fallist atvinnurekandi á það skal hann verða við því innan fjögurra sólarhringa.
- Fallist atvinnurekandi ekki á að veita skriflegar skýringar á starfsmaður rétt á öðrum fundi um ástæður uppsagnar, með trúnaðarmanni eða fulltrúa stéttarfélags ef hann óskar.
Þegar lögbundin uppsagnarvernd á við skal atvinnurekandi rökstyðja uppsögn skriflega (gr. 5.3.4). Sjá Uppsagnarvernd.
Um túlkun ákvæðisins má lesa í dómum Félagsdóms í málum nr. 6/2013 og nr. 1/2021. Í síðara málinu taldi Félagsdómur að umræður sem fóru fram þegar uppsagnarbréf var afhent jafngiltu ekki því formlega viðtali sem starfsmaður átti rétt á. Atvinnurekanda bar að bregðast við beiðni um viðtal innan fjögurra sólarhringa.
Gilda reglur um áminningu?
Reglur laga nr. 70/1996 um áminningu gilda ekki á almennum vinnumarkaði. Niðurstaðan getur þó orðið önnur ef samið hefur verið um að réttindi og skyldur skuli vera hliðstæð þeim sem gilda um starfsfólk ríkisins, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 192/1999.
Sjá einnig dóm Hæstaréttar í máli nr. 121/2013. Þar var starfsmanni opinberrar stofnunar, sem starfaði á starfsstöð einkaaðila, sagt upp af ástæðum sem féllu undir 21. gr. laga nr. 70/1996. Þar sem hvorki var gætt andmælaréttar né veitt áminning var uppsögnin talin ólögmæt.
Fyrirvaralaus riftun
Atvinnurekandi getur rift ráðningarsamningi fyrirvaralaust ef starfsmaður hefur gerst sekur um verulega vanefnd. Riftun er neyðarúrræði og ef hún reynist ólögmæt getur starfsmaður átt rétt á launum sem samsvara uppsagnarfresti. Leitaðu strax til aðildarfélagsins ef ráðningarsamningi er rift.
Hvert get ég leitað?
Leitaðu til aðildarfélagsins þíns. Sjá einnig: Hvað geri ég ef mér er sagt upp?