Skip to content

Almennur vinnumarkaður

Á almennum vinnumarkaði fer um veikindarétt félagsfólks aðildarfélaga BHM samkvæmt kjarasamningi BHM og Samtaka atvinnulífsins (SA).

Veikindaréttur samkvæmt kjarasamningi aðildarfélaga BHM og Samtaka atvinnulífsins (SA) er sem hér segir.

Starfstími hjá sama vinnuveitanda:

  • Á 1. ári í starfi — 2 dagar fyrir hvern unninn mánuð
  • Eftir 1 ár — 2 mánuðir
  • Eftir 5 ár — 4 mánuðir
  • Eftir 10 ár — 6 mánuðir

Veikindalaun miðast við föst laun, þ.e. dagvinnulaun auk fastrar reglubundinnar yfirvinnu síðustu fjóra mánuði.

Starfsmaður sem áunnið hefur sér rétt til 4 eða 6 mánaða launagreiðslna í veikindaforföllum hjá síðasta vinnuveitanda og skiptir um vinnustað á rétt til launagreiðslna um eigi skemmri tíma en í 2 mánuði á hverjum 12 mánuðum. 

Veikindaréttur miðast við greidda veikindadaga á 12 mánaða tímabili. Þegar starfsmaður verður óvinnufær er við upphaf veikinda litið til þess hversu margir dagar hafa verið greiddir á síðustu 12 launamánuðum og dragast þeir frá áunnum veikindarétti. Hafi starfsmaður verið launalaus á tímabili telst það tímabil ekki með við útreikning. Veikindi teljast í virkum stundum/dögum eða í væntanlegum stundum/dögum skv. vinnuskipulagi. Laun greiðast þó ekki lengur en ráðningu er ætlað að standa.

Tilkynna ber óvinnufærni vegna veikinda eða slyss þegar í upphafi vinnudags. Vinnuveitandi ákveður hvort læknisvottorðs skuli krafist og hvort það skuli vera frá trúnaðarlækni fyrirtækis. Krefjast má læknisvottorðs af starfsmanni vegna óvinnufærni hvenær sem þykir þörf á.

Atvinnurekandi getur óskað þess að starfsmaður, sem verið hefur óvinnufær vegna veikinda eða slysa samfellt í 1 mánuð eða lengur, leggi fram vottorð um starfshæfni áður en hann hefur störf að nýju. Krefjast má vottorðs trúnaðarlæknis atvinnurekanda.

Starfsmaður á rétt á leyfi frá störfum þegar um óviðráðanlegar og brýnar fjölskylduástæður er að ræða vegna sjúkdóms eða slyss sem krefjast tafarlausrar nærveru starfsmanns. Almennt á starfsmaður ekki rétt á launum frá atvinnurekanda í framangreindum tilfellum, nema forföll séu vegna veikinda barna.

Veikindi barna yngri en 13 ára

Fyrstu sex mánuði í starfi hjá vinnuveitanda er foreldri heimilt að verja tveimur dögum fyrir hvern unninn mánuð til aðhlynningar sjúkum börnum sínum undir 13 ára aldri, enda verði annarri umönnun ekki við komið. Eftir 6 mánaða starf verður rétturinn 12 dagar á hverju 12 mánaða tímabili. Foreldri heldur dagvinnulaunum sínum, svo og vaktaálagi þar sem það á við. Með foreldri í 1. mgr. er einnig átt við fósturforeldri eða forráðamann, sem er framfærandi barns og komi þá í stað foreldris., sbr. grein 4.8.1.

Sams konar ákvæði er í kjarasamningi SA og aðildarfélaga ASÍ. Félagsdómur hefur fjallað um túlkun þessa samningsákvæðis m.a. í máli Félags iðn- og tæknigreina frá 16. júní 2021. Þar segir að ákvæðinu sé ætlað að mæta tilfallandi veikindum sem eru þess eðlis að barn getur vegna veikindanna hvorki farið í leikskóla né skóla þann dag, ámóta og veikindaréttur foreldranna sjálfra, þegar þau sem starfsmenn geta ekki mætt til vinnu og verða að vera heima við vegna eigin veikinda. Féllst dómurinn ekki á þau rök stefnanda að undir ákvæðið falli það að fara með barn sitt til talþjálfunar á vinnutíma, þannig að greiða beri starfsmanni laun á meðan hann sinnir slíku erindi.